Blog

I. Zanim zaczniesz pracę: dlaczego badania lekarskie są ważne?

Zanim pracownik rozpocznie pracę niezależnie, czy w biurze, czy na hali produkcyjnej musi przejść wstępne badania lekarskie. Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

• Badanie wstępne jest obowiązkowe przed pierwszym dniem pracy.
• Badania okresowe – co 1 do 5 lat, w zależności od warunków pracy.
• Badania kontrolne – po nieobecności spowodowanej chorobą trwającą ponad 30 dni lub przy zmianie stanowiska na bardziej uciążliwe.
• Badania sanitarno-epidemiologiczne – podejmujący lub wykonujący prace, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby

Dlaczego to ważne:

•  Ocena zdolności do pracy: Sprawdzenie, czy dana osoba jest w stanie wykonywać obowiązki na konkretnym stanowisku bez ryzyka dla własnego zdrowia lub zdrowia innych.
•  Zapobieganie wypadkom: Określenie, czy pracownik jest w stanie radzić sobie z potencjalnymi zagrożeniami związanymi z pracą, takimi jak hałas, substancje chemiczne czy praca fizyczna.
•  Wykrywanie przeciwwskazań: Identyfikacja schorzeń, które mogą uniemożliwiać wykonywanie pracy lub wymagać dostosowania stanowiska (np. zmiana zakresu obowiązków, dostosowanie stanowiska pracy).

II. Świadoma praca to bezpieczna praca – rola szkolenia BHP

Pracodawca przede wszystkim odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy, ale nie można też pomijać w tej kwestii pracowników. Dlatego pracodawca musi zarówno stworzyć odpowiednie warunki pracy, jak i szkolić pracowników, zapewnić instruktaż i instrukcje bezpiecznych zachowań.

Jakie mamy rodzaje szkoleń?

• Szkolenia wstępne – zorganizowane przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Szkolenie to obejmuje instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy

instruktaż ogólny zapoznaje  pracownika z przepisami bhp zawartymi w Kodeksie pracy, w regulaminie pracy oraz z zasadami udzielania pierwszej pomocy.

instruktaż stanowiskowy zapoznaje pracownika z ryzykami i metodami bezpiecznego wykonywania pracy na jego konkretnym stanowisku.

• Szkolenia okresowe – powtarzane w czasie trwania zatrudnienia. Ich celem jest przypomnienie i ugruntowanie wiedzy z zakresu bhp oraz zapoznanie uczestników z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi w tym zakresie. Częstotliwość tego szkolenia zależna jest od rodzaju i warunków wykonywania pracy.

Szkolenie okresowe należy przeprowadzić[1]:

• co najmniej raz w roku – dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których wykonywane są prace szczególnie niebezpieczne
• raz na 3 lata – dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych
• raz na 5 lat – dla pracodawców oraz innych osób kierujących pracownikami, w szczególności kierowników, mistrzów i brygadzistów; pracowników na stanowiskach inżynieryjno-technicznych, w tym projektantów, konstruktorów maszyn i innych urządzeń technicznych, technologów i organizatorów produkcji; pracowników służby BHP i innych osób wykonujących zadania tej służby; pracowników, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne oraz pracowników, których praca wiąże się z odpowiedzialnością w zakresie BHP
• raz na 6 lat – dla pracowników na stanowiskach administracyjno-biurowych.

III. Dokumentacja to klucz do porządku i ochrony prawnej

Oprócz akt osobowych pracodawca musi prowadzić dla każdego pracownika oddzielnie, dokumentację związaną ze stosunkiem pracy:

* dokumenty dotyczące ewidencjonowania czasu pracy,  m.in: ewidencja czasu pracy, wnioski pracownika dotyczące udzielania zwolnienia od pracy w celu załatwienia spraw osobistych oraz stosowania indywidualnych rozwiązań dotyczących organizacji czasu pracy;

* dokumenty związane z ubieganiem się i korzystaniem z urlopu wypoczynkowego;

* kartę wypłaconego wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą oraz wniosek pracownika o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych;

* kartę ewidencji przydziału odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej oraz dokumenty związane z wypłatą ekwiwalentu pieniężnego za używanie własnej odzieży i obuwia oraz ich pranie i konserwację.

Dokumentację trzeba przechowywać  minimum  10 lat po zakończeniu stosunku pracy (art 94 pkt 9b k.p). Dokumentacja pracownicza ma być przechowywana w sposób gwarantujący zachowanie jej poufności, integralności, kompletności i dostępności w warunkach niegrożących uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Zarówno pracownik, jak i były pracownik mogą zwrócić się do pracodawcy z wnioskiem o wydanie kopii całości bądź części swojej dokumentacji pracowniczej.

Wniosek możemy złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej.

Kopia całości lub części dokumentacji pracowniczej określonej we wniosku musi być wydana nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania takiego wniosku.

Co powinien wiedzieć każdy pracodawca:

• wstępne badania lekarskie i wstępne szkolenie BHP – wykonane przed rozpoczęciem pracy,
• badania lekarskie są wykonywane cyklicznie
• szkolenia BHP co roczne lub co 3/5/6 lat – zależnie od wykonywanej pracy,
• dokumentacja musi być przechowywana przez 10 lat,
• pracownik lub były pracownik może zwrócić się o wydanie kopii dokumentacji.

Podsumowując, odpowiednie przygotowanie pracownika do podjęcia obowiązków obejmuje zarówno wstępne badania lekarskie, szkolenie BHP, jak i  prowadzenie od samego początku właściwej dokumentacji pracowniczej. Każdy z tych elementów pełni ważną rolę: badania pozwalają ocenić zdolność do pracy, szkolenia wspierają bezpieczne wykonywanie obowiązków, a dokumentacja zapewnia porządek formalny i ochronę prawną obu stron.

[1]     Biznes.gov.pl, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00184, Szkolenia BHP