Blog

W praktyce przewozów międzynarodowych nadawcę wskazanego w liście CMR utożsamia się z podmiotem zobowiązanym do zapłaty za transport. Takie założenie może jednak prowadzić do skierowania faktury, wezwania do zapłaty, a nawet pozwu przeciwko niewłaściwej osobie.

List przewozowy CMR ma istotne znaczenie dowodowe, ale nie zawsze pozwala samodzielnie ustalić, kto zawarł z przewoźnikiem umowę i kto powinien zapłacić przewoźne.

Nadawca w CMR a zleceniodawca przewozu

Podmiot wpisany w liście CMR jako nadawca może być sprzedawcą towaru, załadowcą albo właścicielem miejsca, w którym nastąpił załadunek. Nie oznacza to jeszcze, że to on zlecił przewóz i przyjął obowiązek zapłaty wynagrodzenia.

Rzeczywistym zleceniodawcą może być odbiorca, kupujący, spedytor albo inny podmiot organizujący transport. To właśnie z nim przewoźnik może uzgadniać trasę, cenę, termin podstawienia pojazdu oraz dalsze instrukcje dotyczące przesyłki.

Dlatego samo wskazanie firmy w rubryce „nadawca” nie przesądza jeszcze o istnieniu po jej stronie zobowiązania do zapłaty.

Jak ustalić rzeczywistego kontrahenta?

Najważniejsze znaczenie ma analiza całokształtu dokumentów i korespondencji poprzedzającej przewóz.

W szczególności należy ustalić:

• kto przesłał zlecenie transportowe,
• kto uzgodnił wysokość frachtu,
• kto wskazał miejsce załadunku i rozładunku,
• kto wydawał instrukcje w czasie przewozu,
• kto zlecił transport zwrotny,
• komu przewoźnik potwierdzał wykonanie usługi.

Jeżeli wszystkie te czynności podejmował zagraniczny odbiorca, to może on być stroną umowy przewozu, mimo że w liście CMR jako nadawcę wskazano polskiego sprzedawcę towaru.

Szczególne znaczenie transportu zwrotnego

Jeszcze większy problem problem powstaje wtedy, gdy odbiorca odmawia przyjęcia towaru i poleca jego odwiezienie do miejsca załadunku.

W takiej sytuacji należy odrębnie ustalić podstawę wykonania transportu powrotnego. Jeżeli przewoźnik działał na wyraźne polecenie swojego kontrahenta, roszczenie o zapłatę za dodatkowy przewóz powinno być co do zasady kierowane do podmiotu, który takie polecenie wydał.

Nie należy automatycznie przenosić kosztu transportu zwrotnego na sprzedawcę tylko dlatego, że towar został ostatecznie dostarczony z powrotem do jego przedsiębiorstwa, do jego magazynu lub zakładu.

Znaczenie korespondencji elektronicznej

Kluczowym dowodem może być korespondencja e-mailowa, komunikacja przez giełdę transportową, wiadomości tekstowe oraz potwierdzenia przesyłane przez komunikatory.

To z tych materiałów zwykle wynika, kto rzeczywiście złożył ofertę, zaakceptował cenę i kierował wykonaniem przewozu.

Brak formalnego zlecenia transportowego nie musi oznaczać, że umowa nie została zawarta. Może jednak znacznie utrudnić ustalenie jej stron i warunków.

Błędne ustalenie dłużnika zwiększa ryzyko sporu

Wystawienie faktury na podmiot, który nie zlecał przewozu zwykle kończy się odmową zapłaty i przegranym postępowaniem sądowym.

Przed skierowaniem wezwania do zapłaty należy zatem ustalić nie tylko, kto figuruje w liście CMR, lecz przede wszystkim kto był rzeczywistym kontrahentem przewoźnika.

W sprawach transgranicznych prawidłowe ustalenie strony umowy ma dodatkowe znaczenie. Od tego zależy nie tylko odpowiedzialność za zapłatę, lecz także właściwość sądu, prawo właściwe i sposób skutecznego dochodzenia należności.