Blog

W ostatnim czasie sporo mówi się o przedsiębiorcach, jako tych, którzy własnymi rękami wykuwają dla nas lepszą przyszłość. To oczywiście prawda – społeczeństwo potrzebuje osób organizujących pracę, jednak sami przedsiębiorcy to za mało. Polska gospodarka, aby rozwijać się tak prężnie, jak do tej pory, potrzebuje także, a może przede wszystkim, pracowników.

Aby osiągać zyski i rozwijać swoje biznesy przedsiębiorcy potrzebują – najlepiej zaangażowanej i lojalnej kadry

Pożądanym stanem jest sytuacja, w której przedsiębiorca traktuje pracownika uczciwie i płaci mu godnie za ciężką pracę, a pracownik, doceniając postawę pracodawcy, pracuje z zaangażowaniem, biorąc pod uwagę również potrzeby pracodawcy.

Niestety rzeczywistość nierzadko wygląda inaczej, dlatego warto znać swoje prawa.

W dalszej części artykułu:

• pochylimy się nad sytuacją pracownika, który został zwolniony,
• wyjaśnimy jakie ma możliwości w takiej sytuacji oraz
• przeanalizujemy podstawowe przepisy związane z wypowiedzeniem umowy o pracę.

I. W jaki sposób może dojść do rozwiązania umowy o pracę?

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że do rozwiązania umowy o pracę może dojść przez:

1.porozumienie stron;
2. oświadczenie jednej ze stron, złożone z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem);
3. oświadczenie jednej ze stron, złożone bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia);
4. upływ czasu, na jaki umowa była zawarta.

Porozumienie stron:

• konieczna jest zgodna wola obu stron stosunku pracy (umowy),
• pracodawca i pracownik zgodnie chcą doprowadzić do rozwiązania stosunku pracy,
• dla celów dowodowych zaleca się zachowanie formy pisemnej lub przynajmniej dokumentowej (np. e-mail czy SMS).

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem:

• wystarczające jest złożenie oświadczenia woli przez jedną ze stron,
• zarówno pracownik, jak i pracodawca, mogą rozwiązać umowę w ten sposób,
• oświadczenie powinno zostać złożone na piśmie,
• pomimo że Kodeks Pracy zastrzega formę pisemną, to jej niezachowanie nie wpływa automatycznie na jego skuteczność,
• konsekwencją niezachowania formy pisemnej wypowiedzenia przez pracodawcę może stanowić podstawę roszczenia pracownika o przywrócenie do pracy lub o zasądzenie odszkodowania – nie dzieje się to jednak z mocy prawa, a konieczne jest wystąpienie do sądu pracy we właściwym terminie.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia:

Podobnie, jak przy rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem:

• wystarczające jest złożenie oświadczenia woli przez jedną ze stron,
• zarówno pracownik, jak i pracodawca, mogą rozwiązać umowę w ten sposób,
• oświadczenie powinno zostać złożone na piśmie,
• pomimo że Kodeks Pracy zastrzega formę pisemną, to jej niezachowanie nie wpływa automatycznie na jego skuteczność,
• konsekwencje niezachowania formy pisemnej wyglądają podobnie, jak przy rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem,

Jednak dla rozwiązania umowy w tym trybie:

• konieczne jest podanie powodu wypowiedzenia także przez pracownika,
• może nastąpić z winy lub bez winy pracownika,
• Kodeks pracy zawiera katalog sytuacji, w których pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, należą do nich m.in.:
  • ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę,
  • nieprzeniesienie pracownika na inne stanowisko, pomimo orzeczenia lekarskiego, z którego wynika szkodliwy wpływ wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku, na zdrowie pracownika.

Upływ czasu, na jaki umowa była zawarta:

• do rozwiązania umowy dochodzi przez sam upływ czasu;
• w takiej sytuacji brak jest konieczności składania przez strony dodatkowych oświadczeń.

II. Zostałem zwolniony – na co powinienem zwrócić uwagę?

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę przez pracodawcę, zarówno za wypowiedzeniem jak i bez wypowiedzenia, podlega rygorom prawnym określonym w Kodeksie Pracy (k.p.). Dla obu trybów rozwiązania umowy o pracę te rygory są różne.

1.Terminy oraz wymogi formalne wypowiedzenia

a) Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem / okres wypowiedzenia

• długość okresu wypowiedzenia jest zależna od różnych czynników. Pierwszym z nich jest rodzaj umowy.
• dla umów zawartych na okres próbny wynosi:
  • 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni;
  • 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie;
  • 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące;
• dla umów zawartych na czas oznaczony i nieoznaczony okres wypowiedzenia jest zależny od stażu pracy u danego pracodawcy, a wynosi:
  • 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, jednak krócej, niż 3 lata;
  • 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata;
• w ściśle określonych przypadkach do w/w stażu pracy wlicza się również staż pracy u poprzedniego pracodawcy;
• w oświadczeniu o wypowiedzeniu powinna zostać wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie;
• oświadczenie o wypowiedzeniu powinno zawierać pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy;

b) Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia:

• rozwiązać umowę o pracę w ten sposób może zarówno pracodawca, jak i pracownik;
• może ono nastąpić zarówno z winy pracownika, jak i bez jego winy;
• powinna zostać wskazana przyczyna uzasadniająca takie rozwiązanie;
• oświadczenie o rozwiązaniu powinno zawierać pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy;
• dla prawidłowego rozwiązania umowy w tym trybie przez pracodawcę, musi zostać spełniony cały szereg wymogów.

• Do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika może dojść w przypadku:
  • ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;
  • popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku;
  • zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
• Przepisy k.p. regulują również termin, w którym pracodawca może rozwiązać umowę po uzyskaniu informacji o zdarzeniu uzasadniającym takie rozwiązanie umowy (tj. w jakim czasie po tym, gdy pracodawca dowiedział się o zachowaniu pracownika, ma on prawo z tego powodu rozwiązać umowę) oraz obowiązek zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej przed rozwiązaniem umowy.

• Pracodawca ma również możliwość rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia bez winy pracownika. Może do tego dojść w konsekwencji:
• niezdolności pracownika do pracy, wskutek choroby, jednak dopiero po upływie określonych terminów, których długość jest zależna od stażu pracy lub od przyczyny choroby (zależnie od tego, czy niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową), oraz
• w przypadku usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy powyżej terminu jednego miesiąca – jednak z innych przyczyn niż wymienione powyżej.

2. Termin do odwołania się od wypowiedzenia

A. 21-dniowy termin do wniesienia odwołania od wypowiedzenia

Odwołanie od wypowiedzenia składa się do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.

Termin ten ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że uchybienie terminowi wiąże się z wygaśnięciem roszczenia (brakiem możliwości jego dochodzenia w przyszłości).

Termin ten nie ma charakteru procesowego i dlatego nie podlega przywróceniu na zasadach ogólnych określonych w Kodeksie postępowania cywilnego.

B. 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do odwołania

Jeżeli upłynęło już 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę, a pracownik nie wniósł odwołania w terminie, sprawa nie musi być przegrana.

Możliwe jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do odwołania się od wypowiedzenia – jednak warunki przywrócenia terminu są rygorystyczne.

Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do odwołania wynosi się w nieprzywracalnym terminie 7 dni.

Ponadto, dla skutecznego przywrócenia terminu, wymagane jest jednoczesne złożenie odwołania  – dlatego koniczne niezwłoczne działanie!

Sąd jest zobowiązany do przywrócenia terminu, po spełnieniu określonych warunków. Dopiero teraz dostrzegasz, że Twoje wypowiedzenie było wadliwe wciąż masz możliwość działania.

W następnym artykule zostanie omówione zagadnienie przyczyny wypowiedzenia i w jaki sposób można się ewentualnie przygotować tak, by skutecznie zabezpieczyć swoje prawa.