Blog

W przewozach międzynarodowych może się zdarzyć, że odbiorca odmawia przyjęcia towaru i poleca przewoźnikowi jego zwrot do nadawcy. Przewoźnik wykonuje dodatkowy transport, ponosi koszty, a następnie staje przed podstawowym pytaniem: kto powinien zapłacić za przewóz?

Sam wpis w liście CMR nie decyduje o obowiązku zapłaty

List przewozowy CMR jest ważnym dowodem zawarcia i warunków umowy przewozu. Nie oznacza to jednak, że osoba wskazana w nim jako nadawca zawsze jest stroną zobowiązaną do zapłaty przewoźnego.

O tym, kto powinien zapłacić za transport, decyduje przede wszystkim pełna treść umowy przewozu, w tym ustalenie, kto rzeczywiście zlecił przewóz, uzgodnił jego warunki i wydawał przewoźnikowi instrukcje.

Może się okazać, że nadawca ujawniony w liście CMR to nie strona umowy przewozu, a rzeczywistym kontrahentem przewoźnika jest ktoś inny, na przykład zagraniczny odbiorca.

Kto zlecił przewóz zwrotny?

Szczególne znaczenie ma wówczas ustalenie, kto polecił zwrot towaru do Polski.

Jeżeli zagraniczny odbiorca odmówił przyjęcia przesyłki, a następnie zlecił przewoźnikowi transport zwrotny, to właśnie wobec tego podmiotu należy w pierwszej kolejności rozważyć dochodzenie zapłaty za przewóz w obu kierunkach.

Nieprawidłowe wystawienie faktury na nadawcę wskazanego w CMR może prowadzić do sporu z podmiotem, który nie zawierał z przewoźnikiem umowy i nie zlecał transportu a jego zadaniem było  załadowanie i nadanie towaru.

Zapłata za przewóz czy odszkodowanie?

Przewoźnik powinien także odróżnić roszczenie o wynagrodzenie za wykonany przewóz od roszczenia odszkodowawczego.

Jeżeli określony podmiot nie był stroną umowy przewozu, nie można automatycznie obciążyć go fakturą za fracht. Ewentualna odpowiedzialność takiego podmiotu musi wynikać z innych podstaw prawnych i wymaga wykazania szkody, związku przyczynowego oraz przesłanek odpowiedzialności.

Takie roszczenie jest zwykle trudniejsze dowodowo i bardziej ryzykowne niż dochodzenie wynagrodzenia od rzeczywistego zleceniodawcy przewozu. Także ze względu na wysokość roszczenia.

Co powinien zrobić przewoźnik?

Przed wystawieniem faktury lub skierowaniem sprawy do sądu należy przeanalizować:

* zlecenie transportowe,
* korespondencję z kontrahentem,
* treść listu CMR,
* instrukcje dotyczące odmowy odbioru i zwrotu towaru,
* ustalenia dotyczące ceny przewozu.

Dopiero zestawienie tych elementów pozwala ustalić, kto rzeczywiście zawarł umowę przewozu i kto powinien za nią zapłacić.

W przewozach międzynarodowych błędne wskazanie dłużnika może oznaczać nie tylko przegrany proces, lecz także utratę odszkodowania, ze względu na krótkie terminy przedawnienia roszczeń w konwencji CMR. Dlatego przed podjęciem działań warto prawidłowo ustalić stronę umowy, podstawę roszczenia oraz sąd właściwy do rozpoznania sprawy.