Blog

• Roszczenia w Polsce przedawniają się zasadniczo z końcem danego roku kalendarzowego!
• Z wyjątkiem okresów przedawnienia krótszych niż dwa lata!

Takie roszczenia przedawniają się z dniem, w którym upłynął termin wymagalności roszczenia lub w którym powinien był upłynąć, w trakcie roku kalendarzowego.

Kilka słów o terminach przedawnienia nie tylko dla przedsiębiorców

Upływ czasu, który pozwala dłużnikowi uchylić się od obowiązku spełnienia roszczenia  prowadzi do przedawnienia.

Aby lepiej zrozumieć ten mechanizm, konieczne jest objaśnienie kilku pojęć:

• Przedawnienie to instytucja prawna, która pozwala dłużnikowi uchylić się od obowiązku zaspokojenia roszczenia wskutek upływu czasu;
• Początek biegu terminu przedawnienia to chwila, z którą przedawnienie rozpoczyna swój bieg i jednocześnie chwila, z którą powstaje wymagalność roszczenia.
• Wymagalność roszczenia powstaje i oznacza chwilę, z którą można żądać wykonania     zobowiązania.
• Roszczenie jest żądaniem wykonania zobowiązania.
• Upływ terminu przedawnienia dla roszczenia zależy od długości terminu, który określa            przede wszystkim Kodeks cywilny.
• Koniec terminu przedawnienia to ostatni dzień, po upływie którego dochodzi do przedawnienia roszczenia.

Z punktu widzenia upływu terminu przedawnienia istotne jest, czy termin ten wynosi 6 lat, 3 lata, 2 lata, czy też jest krótszy niż 2 lata.

• Większość roszczeń przedawnia się z upływem 6 lat.
• Jednak w sprawach gospodarczych, podobnie jak w sprawach o świadczenia okresowe, większość roszczeń przedawnia się z upływem 3 lat.
• Termin przedawnienia tych roszczeń przypada na koniec roku
• Są także 2 – letnie terminy przedawnienia roszczeń.
• Chodzi tu zwłaszcza o takie umowy jak:
  • umowy zlecenia;
  • umowy o dzieło;
  • umowy rachunku bankowego;
  • umowy sprzedaży w ramach przedsiębiorstwa sprzedającego.

• Również w tych sprawach, w których występują 2–letnie terminy przedawnienia, upływ tego terminu przypada na koniec roku
• Oznacza to, że roszczenie przedawni się także z upływem ostatniego dnia danego roku.

Przykład: jeżeli roszczenie stało się wymagalne w dniu 3 grudnia 2024 roku, a termin przedawnienia wynosi 2 lata, to roszczenie przedawnia się z końcem roku, w którym upływają pełne 2 lata, czyli z dniem 31 grudnia 2026 roku.

Ale uwaga, 2 – letni termin przedawnienia nie dotyczy umowy o roboty budowlane – tu stosuje się także termin 3 – letni, który także upłynie z końcem roku kalendarzowego, zgodnie z powyższą zasadą.

Inaczej przedawniają się roszczenia, których terminy są krótsze niż 2 lata, przykładowo:

• z upływem roku przedawniają się roszczenia:
• z umowy spedycji – art. 803 k.c.;
• z umowy przewozu osób – art. 778 k.c.;
• z umowy składu – art. 859⁹c.;
• z umowy użyczenia – art. 719 k.c.;
• z umowy najmu – art. 677 k.c.;
• z umowy usług pocztowych (12-miesięcy) – art. 93 prawa pocztowego;
• z umowy sprzedaży – rękojmia za wady fizyczne (nie dotyczy umów konsumenckich) – art. 568 k.c.;
• z umowy przewozu lotniczego, za odwołany lot – 205c prawa lotniczego.

• Z upływem 6 miesięcy przedawniają się roszczenia:
• z tytułu utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu (a najpóźniej z upływem roku od dnia, w którym poszkodowany przestał korzystać z usług takiego obiektu) – art. 848 k.c.;
• z umowy pożyczki – art. 722 k.c.;
• przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom, którzy uczestniczyli w przewozie przesyłki – art. 793 k.c..

1-roczne terminy przedawnienia dotyczą także:

• żądania zwrotu nakładów na rzecz, np. na nieruchomość;
• naprawienia szkody z powodu pogorszenia rzeczy w umowie zastawu;
• roszczenia z umowy przedwstępnej.

I tu znów uwaga! Umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości, sporządzana w formie aktu notarialnego, to także umowa, do której odnosi się ten 1 – roczny termin przedawnienia, o czym często się nie pamięta.

• Dla terminu przedawnienia każdej z wymienionych umów, kluczowe znaczenie ma ustalenie rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia – czyli chwila, od której biegnie termin!

Wszystkie roszczenia z tych umów przedawniają się z dniem, w którym upłynął termin wymagalności roszczenia lub w którym powinien był upłynąć, w trakcie roku kalendarzowego.

A więc roszczenia te nie przedawniają się z końcem roku, chyba że przez przypadek termin wymagalności roszczenia przypada właśnie na koniec roku kalendarzowego.

• Prawo pracy
• Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat.
• Z kolei roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, ulegają przedawnieniu z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia.
• Należy mieć na uwadze, że upływ niektórych terminów nie oznacza przedawnienia – przykładowo 21-dniowy termin do odwołania się od wypowiedzenia umowy o pracę ma charakter materialny i quasi-zawity. W przypadku jego uchybienia nie dochodzi do przedawnienia, a do wygaśnięcia roszczenia (sąd w takim przypadku z urzędu, a nie na podniesiony zarzut, bierze pod uwagę wygaśnięcie roszczenia i w konsekwencji oddala powództwo).

Powód ma jednak możliwość złożenia wniosku o jego przywrócenie w terminie 7 dni od dnia ustania niezawinionej przez niego przyczyny uchybienia terminowi.

• Jak przerwać bieg przedawnienia?

W prawie polskim, aby przerwać bieg terminu przedawnienia, nie wystarczy wezwać dłużnika do wykonania zobowiązania.

            Bieg terminu przedawnienia przerywa jedynie czynność zmierzająca bezpośrednio do dochodzenia lub zaspokojenia roszczenia – a więc bieg terminu przedawnienia przerywa np. złożenie pozwu w sądzie, w sądzie polubownym, wszczęcie egzekucji lub podjęcie zawieszonej egzekucji, skutkiem braku majątku dłużnika, lub czynność zmierzająca do ustalenia lub zabezpieczenia roszczenia – np. zastawem lub hipoteką.

Dlatego przed końcem roku warto przyjrzeć się sprawom zapomnianym lub tym, które z jakichś względów utknęły na półce i czekają na jakąś decyzję.

• Upływ terminu przedawnienia nie oznacza wygaśnięcia roszczenia.

Roszczenie może być spełnione dobrowolnie. Ale w razie sformułowania przez dłużnika w postępowaniu sądowym zarzutu, że termin przedawnienia upłynął, oznacza odmowę zasądzenia przedawnionego roszczenia przez sąd.

Co więcej, w sprawie konsumenckiej polski sąd samodzielnie bada termin przedawnienia, więc tym bardziej upływ terminu przedawnienia grozi niemożnością skutecznego dochodzenia takiego roszczenia.

• Przedawnienie roszczeń deliktowych

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Nadchodzący koniec roku to właśnie czas decyzji w sprawie roszczeń, które przedawnią się w Sylwestra!