Blog

W poprzednim wpisie wskazałem możliwe ścieżki działania dla osób, które niesłusznie zapłaciły podatek mimo przysługującej im ulgi meldunkowej. Już wtedy można było wyróżnić kilka potencjalnych rozwiązań:

• wniosek o zwrot nadpłaty podatku,
• wznowienie postępowania administracyjnego,
• wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Obecnie warto szerzej omówić każdą z tych możliwości oraz praktyczne problemy związane z ich zastosowaniem.

Wznowienie postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego

Ta droga będzie właściwa przede wszystkim dla osób, które w przeszłości złożyły deklarację PIT-38 z uwzględnieniem ulgi meldunkowej, jednak organ podatkowy zakwestionował sposób rozliczenia i wszczął postępowanie administracyjne.

Nie będzie to natomiast odpowiednia ścieżka dla podatników, którzy w ogóle nie uwzględnili ulgi meldunkowej w deklaracji podatkowej, a następnie np. występowali jedynie o rozłożenie podatku na raty.

Jeżeli w sprawie została wydana decyzja administracyjna, a następnie wniesiono na nią skargę do sądu administracyjnego, doszło do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z nową interpretacją wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lipca 2025 r. SK 64/20 pojawia się możliwość wznowienia takich postępowań.

Pojawia się jednak zasadnicze pytanie — kiedy można skutecznie złożyć wniosek o wznowienie postępowania?

Zgodnie z art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Z kolei zgodnie z art. 272 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania wynosi trzy miesiące od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Co istotne, zgodnie z art. 190 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem jego ogłoszenia.

W praktyce pojawia się jednak istotny problem. Obecnie część orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie jest publikowana. Z dostępnych informacji wynika, że również orzeczenie TK dotyczące ulgi meldunkowej z dnia 9 lipca 2025 nie zostało dotychczas ogłoszone.

Oznacza to, że terminy do wniesienia wskazanych środków zaskarżenia najprawdopodobniej jeszcze nie rozpoczęły biegu. W praktyce należałoby więc oczekiwać na publikację orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego — o ile w ogóle do niej dojdzie.

Wniosek o zwrot nadpłaconego podatku

Z tej możliwości mogą skorzystać osoby, które nie uwzględniły ulgi meldunkowej w swoim zeznaniu podatkowym i zapłaciły wyższy podatek, mimo że — zgodnie z interpretacją przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 9 lipca 2025 r. — przysługiwało im prawo do zastosowania ulgi.

Również w tym przypadku pojawia się jednak poważny problem praktyczny.

Zgodnie z art. 80 Ordynacji podatkowej, prawo do zwrotu nadpłaty wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu.

W praktyce oznacza to, że organ podatkowy może podnosić zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych dotyczących lat 2010–2011.

Taki argument znajduje oparcie w obowiązujących przepisach, jednak można próbować go kwestionować poprzez odwołanie się do naruszenia zasady równości.

Powstaje bowiem sytuacja, w której:

• podatnik, który próbował skorzystać z ulgi meldunkowej i otrzymał negatywną decyzję organu podatkowego, może obecnie dochodzić swoich praw poprzez wznowienie postępowania,
• natomiast podatnik, który zrezygnował z ulgi mimo przysługującego mu prawa, byłby całkowicie pozbawiony możliwości odzyskania nadpłaconego podatku.

Obie grupy podatników znajdują się de facto w podobnej sytuacji prawnej, dlatego można argumentować, że automatyczne odrzucanie wniosków wyłącznie z powodu przedawnienia narusza zasadę równego traktowania.

Co ciekawe, paradoksalnie właśnie ta ścieżka może okazać się prostsza proceduralnie. Wniosek o zwrot nadpłaty nie jest bowiem bezpośrednio uzależniony od publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Z drugiej strony organy podatkowe mogą argumentować, że skoro wyrok TK nie został jeszcze ogłoszony, to formalnie nadal obowiązuje dotychczasowa wykładnia przepisów.

Przykład praktyczny

Dla lepszego zobrazowania problemu warto posłużyć się prostym przykładem.

Podatnik sprzedał mieszkanie w 2010 r. i spełniał warunki do skorzystania z ulgi meldunkowej. Obawiając się jednak sporu z organem podatkowym, nie uwzględnił ulgi w deklaracji PIT-38 i zapłacił podatek.

W tym samym czasie inny podatnik również spełniał warunki do zastosowania ulgi meldunkowej, jednak zdecydował się ją wykazać w deklaracji. Organ podatkowy zakwestionował rozliczenie, wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, a sprawa trafiła następnie do sądu administracyjnego.

Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 lipca 2025 r. drugi podatnik może obecnie próbować wznowić postępowanie administracyjne lub sądowoadministracyjne i dochodzić zwrotu podatku. Natomiast pierwszy podatnik może spotkać się z zarzutem przedawnienia prawa do zwrotu nadpłaty, mimo że obaj znajdowali się w praktycznie identycznej sytuacji materialnoprawnej.

To właśnie tego rodzaju przypadki mogą stać się podstawą argumentacji o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Co dalej?

Najbliższe miesiące pokażą, czy którykolwiek z opisanych środków prawnych okaże się skuteczny w praktyce oraz jakie stanowisko przyjmą organy podatkowe i sądy administracyjne w sprawach dotyczących ulgi meldunkowej.

———————————————————————–

Jeżeli mają Państwo wątpliwości dotyczące możliwości odzyskania podatku w związku z ulgą meldunkową albo chcą ocenić, która ścieżka działania będzie najbezpieczniejsza w konkretnej sprawie, warto skonsultować sytuację z profesjonalnym pełnomocnikiem. Każdy stan faktyczny może wymagać indywidualnej analizy terminów, wcześniejszych postępowań oraz ryzyka przedawnienia.

Wsparcie w sprawach dotyczących ulgi meldunkowej oraz postępowań podatkowych oferuje Kancelaria Mikulski i Wspólnicy.